به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «رویش نیر»، سید سهیل حسینی فعال رسانه‌ای در یادداشتی به مناسب روز روستا و عشایر نوشت: روز ملی روستاها و عشایر فرصتی است برای تمرکز بر اهمیت بی‌بدیل جوامع روستایی و عشایری در شکل‌گیری فرهنگ، اقتصاد و توسعه پایدار کشور. این جوامع نه تنها هویت فرهنگی و تاریخی ایران را حفظ می‌کنند، بلکه به‌عنوان بخش‌های فعال تولیدی، نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی، اشتغال و پایداری منابع طبیعی ایفا می‌کنند. سبک زندگی سنتی و دانش بومی این گروه‌ها، نمونه‌ای از سازگاری انسان با محیط زیست و استفاده بهینه از منابع طبیعی است که می‌تواند برای جامعه مدرن الگویی آموزنده باشد.

روستاها و جوامع عشایری، یکی از ارکان اصلی اقتصاد کشور به شمار می‌آیند و بخش قابل توجهی از تولید محصولات کشاورزی و دامی را بر عهده دارند. تولید گندم، جو، سیب‌زمینی، چغندر، علوفه و سایر محصولات باغی و زراعی، نقش اساسی در تأمین نیازهای داخلی دارد. همچنین عشایر با پرورش دام و تولید لبنیات سنتی و گوشت، علاوه بر تأمین غذای جامعه، بازارهای محلی و منطقه‌ای را نیز رونق می‌دهند. تولیدات صنایع‌دستی و هنرهای محلی نیز نه تنها درآمدزا هستند، بلکه هویت فرهنگی و تاریخ این جوامع را حفظ می‌کنند.

با این وجود، مشکلات اقتصادی و محدودیت منابع، از جمله کمبود سرمایه، نبود صنایع تبدیلی و بهره‌وری پایین در کشاورزی و دامپروری، باعث کاهش انگیزه تولید و افزایش مهاجرت به شهرها شده است. کاهش جمعیت فعال، چرخه تولید و توسعه پایدار را دچار اختلال می‌کند و تهدیدی برای امنیت غذایی و اشتغال روستاییان است.

فرهنگ و هویت ملی کشور با سبک زندگی و سنت‌های جوامع روستایی و عشایری پیوند خورده است. عشایر با برگزاری مراسم فصلی، تولید صنایع‌دستی، حفظ موسیقی محلی، قصه‌ها و ضرب‌المثل‌ها، میراث فرهنگی ایران را زنده نگه می‌دارند و آن را به نسل‌های بعد منتقل می‌کنند. این انتقال دانش سنتی، علاوه بر حفظ فرهنگ و زبان‌های محلی، به تقویت هویت ملی کمک می‌کند.

علاوه بر این، روستاها با ایجاد شبکه‌های اجتماعی محلی و شوراهای روستایی، مشارکت و همبستگی اجتماعی را تقویت می‌کنند. شوراها و نهادهای محلی نقش کلیدی در مدیریت منابع و تصمیم‌گیری‌های اجتماعی و اقتصادی دارند و زمینه مشارکت مردم در توسعه را فراهم می‌کنند.

با وجود ظرفیت‌های فراوان، جوامع روستایی و عشایری با مشکلات متعددی روبه‌رو هستند. کمبود زیرساخت‌های اساسی شامل جاده، آب، برق، بهداشت و آموزش، پراکندگی جغرافیایی، محدودیت منابع طبیعی و فشار جمعیتی، بهره‌وری پایین در کشاورزی و ضعف مدیریت محلی، شرایط زندگی این جوامع را دشوار کرده است.

کمبود فرصت‌های شغلی و درآمد پایین، عامل اصلی مهاجرت روستاییان به شهرهاست. تغییرات اقلیمی، خشکسالی‌های مکرر، فرسایش خاک و کاهش منابع آب، مشکلات زیست‌محیطی جدیدی ایجاد کرده و پایداری تولیدات کشاورزی و دامپروری را تهدید می‌کند. کمبود آموزش، دسترسی محدود به فناوری‌های نوین و ضعف سرمایه انسانی نیز بهره‌وری و توسعه پایدار را کاهش می‌دهد.

برنامه‌های توسعه روستایی و عشایری، راهکاری اساسی برای مقابله با این چالش‌ها هستند. این برنامه‌ها با هدف ارتقای سطح زندگی، ایجاد اشتغال، افزایش بهره‌وری و حفظ محیط زیست طراحی شده‌اند. تمرکز بر بهبود زیرساخت‌ها، خدمات آموزشی و بهداشتی، توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین کشاورزی و ایجاد بازارهای مناسب، از مهم‌ترین محورهای این برنامه‌ها محسوب می‌شوند.

توانمندسازی جوامع محلی، آموزش مهارت‌های مدیریتی و اقتصادی، تقویت شوراهای روستایی و تشویق مشارکت مردم در تصمیم‌گیری‌ها، باعث افزایش حس مسئولیت‌پذیری و خوداتکایی آنان می‌شود. این اقدامات می‌تواند مهاجرت معکوس را ترغیب کند و جوانان را به فعالیت در زادگاه خود تشویق نماید.

عشایر با دانش سنتی خود در مدیریت مراتع، چرای دام، استفاده بهینه از منابع آب و حفظ تنوع زیستی، نمونه‌ای از توسعه پایدار و هم‌ساز با محیط زیست ارائه می‌کنند. این دانش، تجربه‌ای ارزشمند برای مقابله با چالش‌های زیست‌محیطی و تغییرات اقلیمی است و می‌تواند الگویی برای برنامه‌ریزی‌های کشاورزی و منابع طبیعی کشور باشد. توجه به این دانش و حمایت از شیوه‌های سنتی بهره‌برداری، هم به حفظ محیط زیست کمک می‌کند و هم ظرفیت تولید و اقتصاد روستایی را تقویت می‌کند.

روز ملی روستاها و عشایر فرصتی است برای تقدیر از تلاش‌های این قشر زحمت‌کش و یادآوری ضرورت اجرای سیاست‌های حمایتی پایدار. این روز، همزمان با تبیین نقش روستاها و عشایر در توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، یادآور آن است که بدون مشارکت فعال این جوامع، توسعه پایدار و عدالت اجتماعی ممکن نیست. همچنین، این مناسبت، فرصتی برای ترویج تعامل میان شهر و روستا، معرفی ظرفیت‌های تولیدی و گردشگری و ارتقای هویت ملی و بومی فراهم می‌کند.

روستاها و عشایر، ستون‌های توسعه پایدار، حافظان هویت فرهنگی و تامین‌کنندگان امنیت غذایی کشور هستند. حمایت از آنان به معنای ایجاد فرصت‌های اقتصادی، توسعه زیرساخت‌ها، آموزش و توانمندسازی، حفظ محیط زیست و ارتقای کیفیت زندگی است. با توجه به ظرفیت‌ها و چالش‌های موجود، برنامه‌ریزی هدفمند، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، توسعه صنایع تبدیلی و تقویت نقش مردم در مدیریت محلی، می‌تواند روستاها و عشایر را به محور اصلی توسعه متوازن کشور تبدیل کند.

روز ملی روستاها و عشایر، یادآور ارزش والای این جوامع و ضرورت پاسداشت و تقویت نقش آنان در همه ابعاد فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی است. با حمایت از روستاها و عشایر، مسیر توسعه‌ای پایدار، عدالت‌محور و مبتنی بر ظرفیت‌های بومی هموار می‌شود و آینده‌ای روشن برای نسل‌های امروز و فردا رقم می‌خورد. این روز فرصتی برای تقدیر از تلاش‌های روستاییان و عشایر، آموزش نسل جدید، معرفی ظرفیت‌های بومی و ایجاد همبستگی اجتماعی در سراسر کشور است.

انتهای خبر/ ح